(Low-altitude economy)
"Нам өндрийн эдийн засаг" (Low-altitude economy) гэдэг нь 3000 метрээс доош (голчлон 1000 метрээс доош) агаарын орон зайд тулгуурладаг бөгөөд хүнтэй болон нисгэгчгүй нисэх онгоц (нисгэгчгүй онгоц, eVTOL гэх мэт)-ийн нам дор өндөрт нислэгийн үйл ажиллагаанд төвлөрдөг цогц эдийн засгийн хэлбэр юм.
Энэ нь нисэх онгоц үйлдвэрлэл, нам дор өндөрт үйл ажиллагаа явуулах үйлчилгээ, дэмжлэг үзүүлэх зэрэг нисгэгчгүй онгоц (дрон), цахилгаан нисэх төхөөрөмжөөр дамжуулан логистик, хөдөө аж ахуй, хотын менежмент, аялал жуулчлал, аюулгүй байдал, яаралтай тусламжийн үйлчилгээг эрхэлдэг шинэ төрлийн эдийн засгийн систем юм.
Гол оролцогчид ба шинж чанарууд:
Агаарын орон зай: Ерөнхийдөө газраас 1000 метрийн доторх нам дор өндөрт байрлах агаарын орон зайг хэлдэг бөгөөд шаардлагатай бол 3000 метр хүртэл өргөтгөх боломжтой.
Тээвэрлэгч тээврийн хэрэгсэл: Дрон (үйлдвэрлэлийн/хэрэглэгчийн зэрэг), eVTOL (цахилгаан босоо хөөрөлт ба буулттай онгоц), нисдэг тэрэг гэх мэт.
Хэрэглээний хувилбарууд: Дрон хүргэлт, eVTOL зорчигч тээвэрлэлт, хөдөө аж ахуй, ойн аж ахуйн ургамал хамгаалал, агаарын үзлэг, нисэхийн спортын аялал жуулчлал, онцгой байдлын аврах ажиллагаа гэх мэт.
Нам өндрийн эдийн засгийг тээврийн шинэ хэлбэр гэж үздэг бөгөөд Хятадын аж үйлдвэрийн бүтцийн өөрчлөлт, шинэчлэлтийг дэмжих, нам дор тээврийн сүлжээг бий болгоход чухал хөдөлгүүр болдог.
Хамгийн сүүлийн үеийн салбар болон бодлогын судалгааны дүнг харахад дэлхийн нам өндрийн эдийн засгийн хөгжлийн хэв маягийг тодорхой харж болно. Хятад, АНУ, Европ нь одоогоор зах зээлийн хэмжээ, технологийн хүч чадал, аж үйлдвэрлэлийн гинжин хэлхээний бүрэн байдлаараа тэргүүлэгч улс орнууд бол Япон, Өмнөд Солонгос, Ойрх Дорнод нь мөн энэ салбарт хүчтэй өрсөлдөгч болох зорилготой байна.
Нам өндрийн эдийн засгийн өсөлт, хөрөнгө оруулалт
Хятадын Иргэний нисэхийн ерөнхий газар болон олон судалгааны байгууллагуудын таамаглалаар бол Хятадын нам өндрийн эдийн засгийн зах зээлийн хэмжээ 2025 онд 1.5 их наяд юаньд хүрч, 2024 оны 670.25 тэрбум юаньтай харьцуулахад хоёр дахин өсөх төлөвтэй байна. Энэхүү үсрэлттэй хөгжлийн цаана бодлого, технологи, хөрөнгө, хүний нөөц зэрэг олон талын хамтын хүчин чармайлтын үр дүн оршино.
2030 он гэхэд энэ салбарт 300 гаруй стандарт бий болно гэж тодорхойлсон. Нам өндрийн нисэх онгоц, нам өндрийн дэд бүтэц, нам өндрийн агаарын хөдөлгөөний удирдлага, аюулгүй байдлын хяналт, хэрэглээний хувилбарууд гэсэн 5 үндсэн чиглэлд анхаарлаа хандуулж, техникийн стандарт, удирдлагын норм, дотоодын стандарт, олон улсын дүрмийг нэгтгэсэн "дөрвөн хэмжээст интеграцчилал" стандарт хангамжийн системийг бий болгоход анхаарлаа хандуулах болно.
Бээжин-Тяньжин-Хэбэй бүс нутаг нь "Бээжингийн судалгаа, хөгжүүлэлт, Тяньжинийн үйлдвэрлэл, Хэбэйгийн хэрэглээ" гэсэн хамтын ажиллагааны экосистемийг бүрдүүлж чаджээ.
2025 оны 11-р сарын байдлаар Хятадад нам дор газрын эдийн засагтай холбоотой аж ахуйн нэгжийн тоо 154,300-аас давж, зөвхөн 2025 оны эхний 11 сард 42,900 шинээр бүртгүүлсэн нь өмнөх оны мөн үеэс 152.94%-иар өссөн үзүүлэлт юм. Иргэний нисгэгчгүй нисэх онгоцны бүтээгдэхүүний мэдээллийн системд 969 аж ахуйн нэгж бүртгүүлж, 3,191 төрлийн үйлчилгээ бүртгүүлж, 4.78 сая гаруй онгоц бүртгэгдсэн байна.
Хөрөнгө оруулалт, санхүүжилтийн үйл ажиллагаа урьд өмнө байгаагүй өндөр түвшинд хүрч байна. ITjuzi-ийн мэдээллээс харахад 2025 онд нам өндрийн эдийн засгийн салбарт 244 хөрөнгө оруулалт, санхүүжилтийн төсөл хэрэгжиж энэ нь 22 тэрбум юань болсон нь 2024 оны нийт түвшнээс давсан үзүүлэлт юм. eVTOL салбар онцгой идэвхтэй байгаа бөгөөд Volant Aviation, Shide Technology, Yufeng Future зэрэг тэргүүлэгч компаниуд бүгд хэдэн зуун сая юанийн санхүүжилтийг зарцуулжээ. 2025 оны Тяньжинь хотын олон улсын нисдэг тэрэгний үзэсгэлэн дээр Хятадын Агаарын тээврийн үйлдвэрлэлийн корпораци (AVIC)-ийн бие даан боловсруулсан 800 кг жинтэй хүнд даацын eVTOL AR-E800 онгоц 160 захиалга авсан нь зах зээл дээр дотоодын үйлдвэрлэсэн тоног төхөөрөмжийг өндөр үнэлж байгааг харуулж байна.
2025 онд хятад улсад 140 гаруй нам өндрийн логистикийн шинэ маршрут нээгдэж, шуурхай хүргэлтийн салбар 48 тэрбум захиалга хүлээн авсан. Салбарын урьдчилсан мэдээгээр, 2035 он гэхэд хятадын дрон логистикийн үйлчилгээ хэдэн их наяд юаниас давж, жилийн дундаж өсөлт 20% орчим байх төлөвтэй байна.
Нам өндрийн эдийн засгийн технологийн судалгаа, хөгжүүлэлт
eVTOL онгоцны технологи нь устөрөгчийн түлш болон хатуу төлөвт батерейг хослуулсан хосолмол эрчим хүчний судалгаа, хөгжүүлэлтэд анхаарлаа хандуулж байна. Чунциний түлшний инновацын хүрээлэнгийн гаргасан устөрөгчийн хөдөлгүүртэй дрон шийдэл нь бохирдолгүй, нислэгийн хугацаа урттай давуу талуудтай. Нисэхийн Салбарын Тусгай Нисэх Онгоцны Судалгааны Хүрээлэнгийн боловсруулсан "Сянгюнь" AS700 цахилгаан агаарын хөлөг нь уламжлалт агаарын хөдөлгүүрийг орлох дэвшилтэт литийн батарейг ашиглан анхны нислэгээ амжилттай гүйцэтгэсэн нь ногоон агаарын тээврийн салбарт томоохон дэвшил болсон юм. Zongshen Aero Engine-ийн CA500 хөдөлгүүр нь хөнгөн спортын нисэх онгоцонд тохиромжтой. China Mobile -ын 5G-A мэдрэгч сүлжээ, нам өндөрт ухаалаг сүлжээ, захын тооцооллоор дамжуулан агаар-газар-орон зайн нэгдсэн бодит цагийн өгөгдөл дамжуулах боломжтой. Нисэхийн салбарын тооцооллын хүрээлэнгийн эхлүүлсэн "Линчжоу ухаалаг тооцооллын боловсруулалтын платформ" нь 280 TOPS хүртэлх тооцоолох хүчин чадалтай ухаалаг,олон төрлийн тооцооллын ашигладаг, миллисекундын түвшний динамик саад бэрхшээлээс зайлсхийх чадвартай.
Дотооддоо үйлдвэрлэсэн анхны хүнд даацын eVTOL AR-E800 онгоц анхны нислэгээ амжилттай гүйцэтгэсэн бөгөөд сайжруулсан "Лингянь" AG50 онгоц нь нислэгийн зайгаа 650 км-ээс 1200 км болгон нэмэгдүүлсэн.
Энэ нь ердийн 95# бензинийг түлш болгон ашигладаг бөгөөд ердийн автомашинтай харьцуулахуйц 200 км/цаг хурдтайгаар цагт 16 литр түлш зарцуулдаг.
2002 дугаартай TP500 нисгэгчгүй нисэх онгоц анхны нислэгээ амжилттай дуусгасан бөгөөд 500 км радиус дотор нисгэгчгүй ачаа тээвэрлэлтийн хэрэгцээг хангах боломжтой бөгөөд 500 кг жинтэй.
Нам өндрийн эдийн засгийн хэрэглээ
(I). Аж үйлдвэрийн экосистем ба олон янзын хэрэглээний хувилбарууд
Бүс нутгийн тээвэр логистикийн сүлжээг хурдацтай барьж байна. Чунцин Лянпин дүүрэг болон SF Express компаниуд хамтран нийт 10,000 хавтгай дөрвөлжин метр талбайг хамарсан ухаалаг нам өндөрт логистикийн түгээлтийн төвийг барьсан. Ирээдүйд Лянпин нисэхийн түгээлтийн төв нь Сычуань, Чунцин, Зүүн хойд Хятадын нутгаар дамжсан ухаалаг нам өндөрт логистикийн сүлжээг байгуулах зангилаа болох юм. AVIC Xi'an Aircraft Industry Co., Ltd.-ийн бие даан боловсруулсан анхны HH-200 арилжааны нисгэгчгүй тээврийн систем бэлэн болжээ.
(II) Онцгой байдлын хариу арга хэмжээ
2025 оны 1-р сарын 7-нд Төвдийн Шигаце хотын Дингри мужид 6.8 магнитудын хүчтэй газар хөдлөлт болжээ. Wing Loong-2H яаралтай тусламжийн нисгэгчгүй онгоц гамшгийн тандалтын ажил гүйцэтгэхийн тулд төв цэг рүү хоёр удаа нисгэжээ. Өндөрлөг газар, хэт хүйтэн, нарийн төвөгтэй газар нутгийн нөхцөлд нурсан барилга байгууламж, гацсан хүмүүс зэрэг чухал мэдээллийг опто-электроник тоног төхөөрөмж болон синтетик диафрагмын радар ашиглан амжилттай илрүүлж, гамшгийн мэдээлэл дамжуулжээ.
(III) Нам өндрийн аялал жуулчлал ба хүн тээвэрлэлт:
"Агаарын такси" нь санаанаас бодит байдал руу шилжиж байна. Хөх мөрний бэлчрийн бүсэд eVTOL-ийн жолоодлоготой нислэгүүдийг туршиж байна. Шинжаанд шүхэрчин болон нисдэг тэрэгнүүд жуулчдыг уулс, гол мөрний панорама үзэмжийг үзүүлэхээр зөөж байна. 11-р сарын 6-нд Шэньжэний олон улсын аяллын терминал хил дамнасан нисдэг тэрэгний орох, гарах үйл ажиллагааг албан ёсоор эхлүүлсэн бөгөөд зорчигчдын эхний бүлэг Макаогийн олон улсын нисэх онгоцны буудлаас Шэньжэний Шекоу, Шэньжэний Шекоугаас Хонконгийн Шун Так олон улсын нисэх онгоцны буудал хүртэл нислэг үйлджээ.
(IV) Нам өндрийн нислэг нь хөдөө аж ахуйн бүтээмжийг нэмэгдүүлдэг
Хар мөрөн мужид дроны агаарын усалгаа ургацыг 10 дахин нэмэгдүүлсэн. Хөдөө аж ахуйн ургамал хамгааллын дроныг өргөнөөр ашигласнаар хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэлийн үр ашгийг мэдэгдэхүйц сайжруулсан. Нам өндрийн эдийн засаг хөдөө аж ахуйн салбарт гүнзгий нэвтэрч байгаа тул нарийн бордоо, ухаалаг тариалалт зэрэг шинэ бизнесийн загварууд гарч ирж, үндэсний хүнсний аюулгүй байдлыг хангахад хувь нэмрээ оруулж байна.
Үйлдвэрлэл-Боловсролын интеграци гүнзгийрч байна. Тяньжинь орчин үеийн мэргэжлийн техникийн коллеж нь "Дрон хэрэглээний технологи" мэргэжлийг санал болгож буй улсын анхны байгууллага болох Бээжин-Тяньжин-Хэбэй нам өндрийн эдийн засгийн салбар-боловсролын виртуал сургалт, судалгааны оффисыг байгуулж, "үйлдвэрлэл, боловсрол, судалгаа, хэрэглээ"-г гүнзгийрүүлэн нэгтгэхийг тэргүүлсэн. Үндэсний мэргэжлийн коллежийн нам өндрийн эдийн засгийн ур чадварын анхны тэмцээн амжилттай зохион байгуулагдаж, дрон судалгаа, алдааг олж засварлах, засвар үйлчилгээ хийх, сургалтууд эхэлсэн байна.
V. Сорилт ба саад бэрхшээл
Одоогоор амжилтад хүрсэн ч энэ салбар мөн сорилттой тулгарсаар байна.
Нэгдүгээрт, Нисэх онгоцны тоо огцом нэмэгдэж байгаатай холбогдуулан өндөр нягтралтай, өндөр давтамжтай нислэгийн үйл ажиллагаа нь аюулгүй байдлын эрсдэлийг эрс нэмэгдүүлсэн. Нам дор газрын агаарын орон зайн нөөцийг бүрэн ашиглаагүй бөгөөд харилцаа холбоо, навигаци, хяналт зэрэг дэмжлэг үзүүлэх үйлчилгээ хангалтгүй хэвээр байна.
Хоёрдугаарт, дэд бүтцийн барилга байгууламж нь дутагдалтай талуудтай. Ерөнхий нисэх онгоцны буудлын барилгын ажлыг хурдасгах шаардлагатай бөгөөд хөөрөх, буух цэгүүд, цаг уурын станцууд зэрэг физик дэд бүтэц нь хангалтгүй байна..
Гуравдугаарт, Гол гол технологиуд хараахан бүрэн биш байна. Зарим нисгэгчгүй нисэх онгоцны гол удирдлагын чипүүд болон ухаалаг нислэгийн удирдлагын системүүд импортоос хамааралтай хэвээр байна.
Цаашид нам өндрийн хүнтэй нислэгийг арилжааны болгох нь шинэ боломжийг нээх болно. 2026 оны хоёрдугаар хагасаас эхлэн зарим тэргүүлэгч компаниуд томоохон хэмжээний eVTOL арилжааны туршилтын төслүүдийг урагшлуулах мэдээлэл байна.
Аюулгүй байдлын хяналтын чадавх сайжирсаар байх болно. Эрсдэлийг хатуу хянаж, аюулгүй байдлыг хангахын зэрэгцээ хэрэглээний хувилбаруудыг идэвхтэй хөгжүүлж, өргөжүүлэх нь чухал юм
Хятадын нам өндрийн эдийн засаг "цаасан дээрх ойлголт"-оос "бодит үйлдвэрлэл" рүү эрс шилжилт хийж байна. 1.5 их наяд юанийн шинэ эхлэлийн цэг дээр зогсож байгаа энэ салбар "аюулгүй байдлыг хангасан, технологид суурилсан, шинэ ирээдүйг зорьсон" чиглэл рүү хурдтай хөгжиж байна.
Нам өндрийн эдийн засаг нь зөвхөн нисэх онгоцны нислэг төдийгүй нам өндрийн шинэ дэд бүтэц, ухаалаг холболт, агаарын орон зайн менежмент, мэргэжлийн ур чадварын нөөцийг хамарсан цогц экосистем юм.
Олон улс судлалын доктор Х.Баатархүү
