2026 оны 9-р сарын 16-нд Гуанши мужийн Чинжоу хотын Мадао боомтод хөлөг онгоцны бүрээний дуу өглөөний манан дундуур нэвт сонсогдов. Экспортын ачааны хөлөг онгоц аажмаар боомтод орж ирснээр БНХАУ байгуулагдсанаас хойш гол мөрөн, тэнгисийг холбосон анхны үндэсний хэмжээний том Пинглу сувгийн албан ёсны нээлтийг эхлүүлэв.
134.2 километр урт энэхүү хиймэл усан зам нь Наньнин мужийн Хэнжоу хотын Пинтанг голын адгаас эхэлж, Чиньжян голын дагуу Чинжоугаар дамжин өмнө зүгт Бэйбү булан руу урсдаг. Нийт 72.7 тэрбум юанийн хөрөнгө оруулалттай уг байгууламж нь жилдээ нэг чиглэлдээ 89 сая тн ачаа тээвэрлэх хүчин чадалтай бол 2050 он гэхэд өргөтгөл хийгдсэнээр 120-150 сая тонн ачаа тээвэрлэх төлөвлөлт хийгджээ. Энэхүү суваг нь зөвхөн логистикийн маршрутын газрын зургийг өөрчлөөд зогсохгүй бүс нутгийн эдийн засаг, үйлдвэрлэлийн бүтцийг өөрчлөлт, зах зээлийн нээлттэй байдлыг улам бүр тодруулж өгч байна.
Тээвэр, логистикийн ач холбогдол: 560 км дөт зам
Өмнө нь Гуанши болон баруун өмнөд нутгийн дотоод бүс нутгаас ирсэн бараа бүтээгдэхүүнүүд нь ихэвчлэн Гуанжоу эсвэл Шэньжэнээр дамжин далайд гардаг байв. Энэ зам нь хамаагүй хол тойруу замаар удаан хугацааг туулахаас гадна далайд илүү хялбархан хүрч болох байсан баруун өмнөд нутагт үйлдвэрлэсэн бараа бүтээгдэхүүн удаан хугацаанд тээврийн илүү зардал төлдөг байв.
Пинглү суваг нээгдсэний дараа баруун өмнөд бүс нутгаас ирсэн бараа бүтээгдэхүүний тээврийн зай 560 гаруй километрээр богиносож, нийт логистикийн зардлыг 18%-30% бууруулж, жилд 5 тэрбум гаруй юанийн тээврийн зардлыг хэмнэх болж байна.
Гуанши мужийн нэгэн бизнес эрхлэгчийн тооцоолсноор төмрийн хүдэр, нүүрс зэрэг бөөнөөр овор ихтэй бараа бүтээгдэхүүнийг хувьд Пинлү суваг нь уламжлалт тээврийн маршруттай харьцуулахад тээврийн хугацааг 12-15 хоногоос 5-7 хоног болгон бууруулж, усан замын ачаа тээвэрлэлтэд тонн тутамд ойролцоогоор 30 юань хэмнэдэг. Зөвхөн энэ нь тус компанийн жилд ложистикийн зардлыг 45 сая юань орчим хэмнэх боломжтой.
Жишээ нь: Дүнфэн Люжоу Моторс АСЕАН-ы орнуудад автомашины сэлбэг хэрэгслийг экспортлоход Гуанжоу, Шэньжэнь эсвэл Чинжоу боомтууд руу хүрэх хуурай замын тээвэрлэлт их үнэтэй байман бол одоо Пинлу сувагт хүрэх дотоодын тээврийн зардал 20%-иар буурч, гадаад зах зээл дээрх бүтээгдэхүүний өрсөлдөх чадвар нь нэмэгдэж байна.
Энэ нь зөвхөн "мөнгө хэмнэх" тухай биш, сувгийг нээснээр "богино хугацаанд ачаа тээврийн урсгалыг дахин хуваарилах бөгөөд дунд болон урт хугацаанд тогтмол худалдааг бий болгох, логистикийн зардал буурсны дараа энэ нь маршрутын дагуу шинэ экспорт, шинэ хөрөнгө оруулалт, томоохон экспортын баримжаатай үйлдвэрүүд, хөрөнгө оруулалтыг авчрах болно гэж хятадын судлаачид онцолжээ.
"Сувгийн эхлэл"-ээс "Далайн эрэг" хүртэл
Наньнин хот нь жирийн нэг мужийн төвөөс гол мөрөн-далайн интермодаль тээврийн гол зангилаа хот болж өөрчлөгдөж байна. Наннин хотын шинэ дүүрэг нь сувгийн эдийн засгийн бүс, Бэйбү булангийн эдийн засгийн бүс, Сижан Алтан усан замын "гурван бүсийн холболт"-ын байршлын давуу талыг ашиглан BYD, Sun Paper, Францын Essen Chemical зэрэг тэргүүлэгч аж ахуйн нэгжүүдийн хөрөнгө оруулалтыг татаж, боомттой холбоотой дөрвөн томоохон аж үйлдвэрийн кластерыг бий болгоод байна. Эдгээр нь өндөр зэрэглэлийн цаас үйлдвэрлэл, шинэ эрчим хүчний материал, химийн бодис, хөлөг онгоцны үйлдвэрлэл билээ. 2026 оны эхний хагаст Наннин Пинлү сувгийн эдийн засгийн бүсийн гол хэсгүүдэд 50 сая юаниас дээш хөрөнгө оруулалттай 133 шинэ төсөлд гарын үсэг зурсан бөгөөд нийт 56.563 тэрбум юань зарцуулсан.
Чинжоу боомтод суурилсан аж үйлдвэрийн хот нь боомтын логистик, хил дамнасан худалдаа, ухаалаг үйлдвэрлэлийг нэгтгэсэн олон улсын гарц боомт болж хувирч байна.
Гуанши нь Пинглү сувгийг "гол артери" болгон ашиглаж, далай руу чиглэсэн "навчны судал" маягийн аж үйлдвэрийн зохион байгуулалтыг эрчимтэй эхлүүлжээ.
Гуйганы өндөр технологийн аж үйлдвэрийн хөгжлийн бүсэд Айма, Луюань, Тайлинг, Оупай зэрэг 100 гаруй алдартай цахилгаан тээврийн хэрэгслийн компаниуд хөрөнгө оруулсан байна. 2026 оны 1-р сараас 7-р сар хүртэл Пинглу сувгийн эдийн засгийн бүсийн 33 туршилтын бүсэд 448 шинэ төсөлд гарын үсэг зурсан бөгөөд нийт хөрөнгө оруулалт нь Гуанши мужийн нийт шинэ хөрөнгө оруулалтын гуравны нэгээс давсан бөгөөд шинэ эрчим хүч, батерей, өндөр зэрэглэлийн тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэл (усан онгоц үйлдвэрлэл), хиймэл оюун ухаан зэрэг олон салбарыг хамарсан.
Пинлу суваг нь Сижан голын усан замын сүлжээ, Баруун өмнөд төмөр замын сүлжээ, Бэйбү булангийн далайн боомтын кластерыг холбосон "гол-төмөр зам-далай" гэсэн коридор үүсээд байна. Энэ нь Юньнань, Гуйжоу, Сычуань, Чунцин зэрэг баруун өмнөд мужуудаас ирсэн бараа бүтээгдэхүүнүүд Шэньжинь, Гуанжоугаар тойрч гарах шаардлагагүй болж, харин төмөр зам, авто замаар Сижан гол руу хүрч, дараа нь Пинлу сувгаар дамжин Бэйбү буланд шууд экспортлох боломжтой гэсэн үг юм.
Нээлтийн өмнөхөн Сычуаньд үйлдвэрлэсэн бараа бүтээгдэхүүнээр дүүрэн галт тэрэгнүүд Чэнду, Зигун хотоос хөдөлж, Пинглү сувгийн анхны ачааны хөлөг онгоцонд ачигдав. Үүний зэрэгцээ, Хунань мужийн Хуайхуа олон улсын хуурай замын боомт болон Пинлу сувгийн хооронд төмөр зам-усан замын галт тэрэгний тусгай үйлчилгээг эхлүүлж, "төмөр зам + суваг + далайн боомт" гол-төмөр зам-далайн хосмодал тээврийн коридорыг шинээр нээжээ.
АСЕАН олон жилийн турш дараалан Хятадын хамгийн том худалдааны түнш байсаар ирсэн. 2026 оны эхний хагаст Хятадын АСЕАН руу импортлох, экспортлох хэмжээ 4.34 их наяд юаньд хүрч, өмнөх оны мөн үеэс 18.2%-иар өссөн байна. Ийм их хэмжээний худалдааны хэмжээ цаашид тогтвортой өсөн нэмэгдэхэд тээврийн коридор нэн чухал.
Филиппинээс Хятад руу экспортолж буй халуун орны жимс жимсгэнэ болон бусад бараа бүтээгдэхүүн нь тээвэрлэлтийн цаг хугацааны өндөр шаардлага тавьдаг. Пинглу суваг нь Бэйбү булангийн боомтууд болон хүйтэн гинжин хэлхээний ложистикийн байгууламжуудтай хосолсноор Филиппиний фермерүүд болон худалдаачдад шинэ боломжуудыг авчрах болно гэж орон нутгийн худалдааны компаниуд үзэж байна. Энэ нь Хятад болон АСЕАН-ы хооронд энгийн худалдаанаас үйлдвэрлэл, хангамжийн сүлжээний гүнзгий интеграци руу хөтлөх болно.
Зуун гаруй жилийн өмнө Сунь Ят-сен "Төр улсыг байгуулах стратеги" номондоо Чинжоуг далайд гарах гарц гэж төсөөлж байсан бол, зуун жилийн дараа энэхүү алсын хараа эцэст нь бодит байдал болсон юм.
Монгол, Оросоос АСЕАН тийш зүглэх тээвэр, худалдаа
Одоогийн байдлаар Оросын төв хэсэг, Урал, Баруун Сибирээс Зүүн Өмнөд Ази руу чиглэсэн эрдэс баялаг бараа бүтээгдэхүүнүүд Алс Дорнодын боомтуудаар эсвэл Суэцийн сувгаар дамжин өнгөрдөг. Пинглу сувгийг нээснээр бараа бүтээгдэхүүнийг Хятад-Европын төмөр замын экспрессээр дамжуулан баруун өмнөд Хятад руу тээвэрлэж, дараа нь сувгаар дамжуулан АСЕАН руу шууд тээвэрлэх боломжтой. Энэ шинэ маршрут нь цаг хугацаа, өртгийн хувьд хуучин маршрутуудтай өрсөлдөх боломжтой.
Орос-Украины дайн эхэлснээр Оросын Европ чиглэсэн худалдааны замууд хоригт орсон.
Пинглу сувгийн маршрут болох Хятад-Европын төмөр замын экспресс-өмнөд шинэ коридор-Тонкины булан-АСЕАН нь Орос улсад барууны хоригийг тойрч, ойролцоогоор 670 сая хүн амтай АСЕАН-ы зах зээлд шууд хүрэх боломжийг олгож болох юм. Энэ нь зөвхөн арилжааны зам төдийгүй стратегийн нөөц зам юм.
Монголын хувьд: Боломж байгаа ч "бодит бэрхшээл" нь одоо байгаа экспортын төмөр замын сүлжээнээс хамааралтай хэвээр байна. Далайд гарцгүй орны хувьд Монгол Улс АСЕАН-тай хийх худалдаа нь хязгаарлагдмал хэвээр байсаар байна. Монгол, Лаосын Гадаад хэргийн сайд нар уулзалтынхаа үеэр Хятад-Лаосын төмөр зам (Вьентьян-Кунминг)-аар дамжин Зүүн Өмнөд Азийн зах зээлд гарах нь Монгол Улсын хувьд шинэ боломжийг нээж байгааг тодорхой мэдэгдсэн. Монголын бараа бүтээгдэхүүн Эрээн хотод төмөр замаар нэвтэрч, дараа нь Хятадын Баруун өмнөд төмөр зам болон өмнөд шинэ коридороор дамжин Бэйбү булангаар дамжин АСЕАН-ы орнуудад хүрч болно.
Гашуунсухайтын хил дамнасан төмөр зам ашиглалтад орсноор: Ганцмод → Баотоу → Шиань → Чанша → Пинглу → Чинжоу боомт → АСЕАН/Вьетнам/Сингапур гэсэн маршрут байж болох талтай.
Харин одоогийн байдлаар Монгол, АСЕАН-ы хоорондох худалдаа нь төмөр зам-далайн интермодаль тээврийн маршрут замыг сонгон Тяньжин боомтоор дамжин өнгөрч байна.
Монгол улсын "гуравдагч хөрш" стратегийн хүрээнд Зүүн Өмнөд Азитай харилцаагаа идэвхтэй өргөжүүлж, Тайланд, Вьетнам, Лаос улсуудтай худалдаа өргөжиж байна. Пинглу сувгийн үнэ цэнэ нь Монгол-АСЕАН-ы худалдаанд өмнөд далайн нэмэлт замыг санал болгоход оршино. Гэхдээ Монгол-Хятадын хил дамнасан төмөр замын хүчин чадлыг сайжруулж байж өмнөд шинэ коридортой холбогдож чадна.
Дүгнэж үзвээс
Гол давуу талууд: Зүүн Хятадын тээврийн асар их ачаалал дарааллыг тойрч гарах, АСЕАН-д шууд хүрэх, Өмнө зүг рүү чиглэсэн далайн гарцын нэмэлт гарц нэмэгдэх.
Гол саад бэрхшээл: Хятад-Европын төмөр замын экспресс тээврийн ачаалал болон одоо байгаа төмөр замын сүлжээний хүчин чадал дутмаг байдлаас хамааралтай
Пинглү суваг нь далайд гарцгүй Төв Азийн орнуудад уламжлалт далайн боомтуудыг эх газар+далайн тээврийн нөөц зам гэж үзэж болно. Мөн манай улсын экспортын тээврийн хувьд энэ нь анхаарал татахуйц шинэ гарц боловч богино хугацаанд Тяньжинь боомт зэрэг одоо байгаа сувгуудаас хамааралтай байдлаа өөрчлөх магадлал багатай юм.
Олон улс судлалын доктор Х. Баатархүү
.jpg)
